Lateinisch
37 Wendungen haben eine Fassung auf Lateinisch.
- am Hungertuch nagen
Cum exossis suum rodit pedem.
- da liegt der Hund begraben
Hinc illae lacrymae.
- das Heft in der Hand halten
Eximere e manu manubrium.
- das Maul halten
Digito compesce labellum.
- das Kind mit dem Bade ausschütten
Cum cane simul et lorum. ( Egenolff, 18 b; Sutor, 179. ) – Usum propter abusum tollere.
- den Bock zum Gärtner machen
Pone seram, cohibe, sed quis custodiet ipsos custodes?
- den Wald vor lauter Bäumen nicht sehen
In mari (flumine) aquam quaerere. – Medio in flumine quaerit aquam. – Quaerit aquas in aquis.
- den Teufel mit Beelzebub austreiben
Clavus clavo pellitur. – Lutum luto purgare. – Malum malo mederi. – Similia similibus curantur.
- den Nagel auf den Kopf treffen
Acu tangere. – Ipsum ostii limen tetigisti. – Rem acu tetigisti.
- den Splitter im fremden Auge, aber nicht den Balken im eigenen sehen
Aliena ante oculos habere facta post tergum sua, oculatus quilibet in vitio alieno caecusin suo. – Aliena vitia in oculis habemus, a tergo nostra. – In alio pediculum vides, in te ricinum non vides. – Stipulam in alieno oculo facilius prospicere, quam in suo trabus.
- die Katze im Sack kaufen
Aleam emere.
- feurige Kohlen auf jemandes Haupt sammeln
Bene factis pensare delicta.
- frei von der Leber weg reden
Dicere id, quod res est. – Ficus ficus, ligonem ligonem vocat. – Veladare indignationi.
- gute Miene zum bösen Spiel machen
Vultu ridere invito.
- Grütze im Kopf haben
Acetum habet in pectore.
- Hinz und Kunz
Tros Rutulusve fuat.
- im Trüben fischen
Ex alieno incommodo suam petere occasionem. – In tenebris saltare.
- in Hülle und Fülle
Extis pluit.
- in ein Wespennest stechen
Cicadam ala corripuisti. – Crabones irritare. – Ignem gladio ne fodito. – In apes irruisti. – Irritare crabones. ( Philippi, I, 95; Faselius, 52; Binder I, 814; II, 1574; Erasm., 540 u. 610. ) – Octipodem excitas.
- Irren ist menschlich
Errare humanum est.
- Luftschlösser bauen
Castra in Hispania. – Inania meditari.
- mit allen Hunden gehetzt sein
Duodecim artium.
- Perlen vor die Säue werfen
Cibum in matellam immittere. ( Binder II, 486; Lang, 82; Masson, 274; Philippi, I, 82. ) – Luto margaritam committere. – Oresti pallium texere. – Turpe, rosas suibus, sanctum dare turpe catellis.
- vom Hundertsten ins Tausendste kommen
De gallo in asinum. – Miscet sacra profanis. – Sermo sine capite.
- wissen, wo Barthel den Most holt
Cereas imagines movet. – Scit quod Juno fabulata est cum Jove. – Scit quomodo Jupiter duxerit Junonem.
- zu Kreuze kriechen
In tergore bovis desedit. – Subjugem ire mittere.
- einem geschenkten Gaul schaut man nicht ins Maul
Donato non sunt ora inspicienda caballo. – Donum quodcunque probato. ( Binder I, 366; II, 846; Erasm., 656; Faselius, 67 u. 166; Wiegand, 345; Philippi, I, 125; Seybold, 136. ) – Noli equi dentes inspicere donati. ( Tappius, 30 b; Gaal, 588. ) – Non debet ora dati caute inspectare caballi. – Placere debet quod gratis datur. – Si quis dat mannos, ne quaere in dentibus annos. – Si tibi do mannos, numeres ne dentibus annos.
- Hochmut kommt vor dem Fall
Ante ruinam exaltatur cor. – Cito ignominia fit superbi gloria. – Sequitur superbos ultor a tergo Deus. ( Binder II, 3085; Philippi, II, 177; Gaal, 897. ) – Superbia praecedit casum, et exaltatio ruinam. – Superbi extollentia viri, montis supercilium acuti.
- jeder ist seines Glückes Schmied
Fabrum quemque esse fortunae ajunt. Büchmann (142) führt das Sprichwort auf Sallust (ad Caesarem de republica ordinanda) zurück: „Appius ait, fabrum esse quemque fortunae suae“, und findet den Inhalt auch in den Worten des Cornelius Nepos (Atticus 11, 6): „Sui cuique mores fingunt fortunam.“ ( Binder II, 3233; Faselius, 244; Philippi, II, 204; Seybold, 585; Wiegand, 353. ) – Fortunae faber est quilibet ipse suae. ( Altdorf, 122; Binder I, 581; II, 1194; Gaal, 741. ) – Suis fortuna cuique fingitur moribus.
- Gelegenheit macht Diebe
Hora, locus faciunt, quod fures non sua tollunt. – Occasio facit furem. ( Egenolff, 91 a; Henisch, 1456; Binder II, 2340; Fischer, 161, 6; Gaal, 663; Philippi, II, 60; Seybold, 399; Sutor, 566. ) – Occasiones solent aditus aperire peccatis. – Opportunitas latronem facit.
- Morgenstunde hat Gold im Munde
Aurora musis amica (grata). ( Binder I, 115; II, 297; Frob., 47; Schulbl., 491; Seybold, 48; Philippi, I, 51; Chaos, 813. ) – Diluculo surgere saluberrimum est. – Matutinus habet commoda mira labor.
- Reden ist Silber, Schweigen ist Gold
Scire loqui decus est, sed plus est scire tacere.
- Undank ist der Welten Lohn
Ingrati immemores beneficiorum esse solent homines. – Mens prava malorum immemor accepti non timet esse boni. – Omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne est debita pro meritis gratia nulla redit.
- man soll den Tag nicht vor dem Abend loben
A soles occasu, non ortu, describe diem. ( Binder I, 93; II, 15; Buchler, 143; Philippi, I, 44; Seybold, 40. ) – Diem vesper commendat. – Nescis quid serus vesper vehat. ( Binder II, 2067; Erasm., 416; Philippi, II, 19; Schonheim, N, 16; Tappius, 140 a. ) – Pane laudato; nam quem tu saepe probaris una dies, qualis fuerit, ostendet, amicus. – Vespere flet crebro, qui risit mane serena.
- wer anderen eine Grube gräbt, fällt selbst hinein
Qui struit insidias ali, sibi damnum dat ipsi. – Sibi parat malum, qui alteri parat.
- wer A sagt, muss auch B sagen
Cedens in uno cedet in pluribus. – Pertexendum cuique, quod exorsus est. – Semel altum ingressis vela facienda sunt.
- wie kommt Saul unter die Propheten
Athenae nil habent commune cum Hierosolymis.